De term hoogbegaafdheid wordt meestal gebruikt voor mensen met uitzonderlijk sterke cognitieve vermogens. Er bestaan verschillende definities en modellen. Sommige leggen de nadruk op cognitieve vermogens, andere beschrijven ook de beleving van mensen zelf. Het Delphimodel is zo’n ervaringsmodel. Het kan woorden geven aan herkenning, maar stelt niet vast of iemand hoogbegaafd is.
Wat is het Delphimodel?
Het Delphimodel is ontwikkeld door Maud Kooijman-van Thiel met een groep deskundigen. Het onderzoek werd in 2007 afgerond en het model werd in 2008 gepubliceerd in het boek 'Hoogbegaafd. Dat zie je zó!' Het beschrijft hoogbegaafdheid vanuit de innerlijke beleving, met aandacht voor zijn, denken, voelen, waarnemen, willen, doen en de omgeving.
In het schema bovenaan dit artikel staan zijn, denken en voelen in de binnenwereld van de hoogbegaafde. Willen, doen en waarnemen verbinden die binnenwereld met de maatschappij. De woorden creatief, snel, intens en complex beschrijven het samenspel.
Hoe kwam het model tot stand?
De onderzoekers beschrijven een kwalitatief onderzoek met twintig deskundigen die zelf hoogbegaafd waren en beroepsmatig met hoogbegaafden werkten. In vijf Delphi-rondes werkten zij toe naar een gezamenlijke beschrijving. Het ging om een geselecteerde groep, niet om een representatieve steekproef van alle hoogbegaafden.
Wat kun je ermee?
Het model biedt een perspectief op ervaringen. Herkenning kan een aanleiding zijn om daarover in gesprek te gaan. Het onderzoek levert geen test, geen individuele diagnose en geen bewijs dat iedereen dezelfde kenmerken heeft.
Herkenning is een begin
Noteer concrete situaties waarin je jezelf of je kind herkent. Wat gaat goed, waar loopt het vast en welke vraag wil je verder onderzoeken? Zo blijft je eigen situatie het uitgangspunt.
Welke vraag speelt er bij jou?
- Gaat je vraag over school? Bespreek met school wat het kind, de ouders en de leerkracht waarnemen.
- Wil je jezelf beter begrijpen? Gebruik herkenning om ervaringen te bespreken, zonder er meteen een conclusie aan te verbinden.
- Overweeg je onderzoek? Begin met de vraag die je daarmee wilt beantwoorden en bespreek die met een passende professional.
Bronnen
- Hoogbegaafd. Dat zie je zó!
Maud Kooijman-van Thiel, redactie. OYA Productions, eerste druk 2008. ISBN 9789090235264. Catalogusrecord van de Bibliotheek.
- An Experiential Model of Giftedness
Van Thiel, Nauta en Derksen, Advanced Development 17, 2019. De onderzoekers beschrijven de methode en het ervaringsmodel.